การขับเคลื่อนโครงการวิจัยสู่ท้องถิ่น ภายใต้ความร่วมมือของสมาคมเทศบาลนครและเมือง และหน่วยบริหาร และจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ โดยมีกรอบงานกลไกการขับเคลื่อน CIAP ระยะที่ 1 (พ.ศ.2567-2568) ร่วมกับเทศบาล 18 แห่งจากทุกภูมิภาคเป็นพื้นที่นำร่องการดำเนินงานครอบคุลมประเด็นสำคันสำคัญของการพัฒนาเมืองและ CIAP ระยะที่ 2 ให้ความสำคัญกับการยกระดับขีดความสามารถของบุคลากรเทศบาล จึงถือเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนเมืองให้มีความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงโดยมุ่งเน้นให้เกิดความเข้าใจในกระบวนการใช้ ข้อมูลเมือง (City Data) และเครื่องมือวิเคราะห์ที่ที่สำคัญผ่านการจัดกิจกรรมต่าง ๆ

[The Researcher]

ผศ. ดร.ธรากร มณีรัตน์
หัวหน้าฝ่ายวิจัยและพัฒนา ศูนย์นวัตกรรมสมุนไพรครบวงจร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง และนักวิจัยโครงการเมืองน่าอยู่ที่ชาญฉลาด เทศบาลนครเชียงราย

“เทศบาลนครเชียงรายมีการส่งเสริมให้ชุนต่าง ๆ ทำการเกษตรปลอดภัยอยู่แล้ว และแม้จะเป็นชุมชนเมืองขนาดใหญ่ที่ไม่ค่อยมีพื้นที่ทำการเกษตร เราก็สามารถประยุกต์ให้พื้นที่จำกัดกลายเป็นแหล่งผลิตอาหารให้คนเมืองได้ เช่น การทำแปลงผักไฮโดรพอนิกส์ เป็นต้น ขณะที่เราก็มีหาดเชียงรายที่มีแปลงขนาดใหญ่ ที่หันมาทำเกษตรปลอดภัยโดยสมบูรณ์

ในบทบาทของศูนย์นวัตกรรมสมุนไพรครบวงจร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง เราได้เข้ามาหนุนเสริมศูนย์เรียนรู้ด้านการเกษตรที่เทศบาลฯ มีอยู่ ด้วยเทคโนโลยีต่าง ๆ โดยตั้งเป้าให้ศูนย์ฯ แห่งนี้มีมาตรฐานด้านอาหารปลอดภัยในระดับสากล และเปิดให้ผู้ที่สนใจเข้ามาเรียนรู้เพื่อไปต่อออดในด้านอาชีพได้…”

อ่านเพิ่มเติม https://wecitizensthailand.com/the-researcher-ผศ-ดร-ธรากร-มณีรัตน์/

“เวลาพูดถึงเครื่องมือการพัฒนาเมือง ความยากของเชียงรายคือ เราต้องรับมือกับความท้าทายหลายมิติ และไม่อาจละทิ้งประเด็นใดได้เลย
เชียงรายเป็นเมืองท่องเที่ยวเชิงศิลปวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ (Brown City) ที่กำลังเผชิญปัญหาเศรษฐกิจซบเซาเหมือนหลายเมืองทั่วประเทศ ขณะเดียวกันก็ต้องรับมือกับสังคมสูงวัย (Silver City) รวมถึงภัยคุกคามด้านสิ่งแวดล้อม ทั้งอุทกภัยและหมอกควันที่เกิดขึ้นทุกปี
ในฐานะคนร่วมร่างและจัดทำแผนยุทธศาสตร์ของเทศบาลฯ ผมจึงเข้าใจดีว่า การสร้างสมดุลในการพัฒนาแต่ละด้านเป็นเรื่องสำคัญมาก และนั่นเองที่ทำให้เทศบาลฯ ต้องโฟกัสไปที่เครื่องมือ ‘เมืองแห่งการเรียนรู้’ เพื่อใช้เป็นร่มคลุมการพัฒนาทั้งหมด…”

อ่านเพิ่มเติม https://wecitizensthailand.com/the-insider-จักรพงษ์-แสงบุญ/

[The Researcher]

ดร.สิรินันท์ สุวรรณาภรณ์
หัวหน้าสาขาวิชาสาธารณสุขศาสตร์
สำนักวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
และนักวิจัยโครงการเมืองน่าอยู่ที่ชาญฉลาด เทศบาลนครเชียงราย

“ศูนย์เรียนรู้นวัดกรรมการเกษตรที่ทีมงานเราร่วมกันขับเคลื่อน ไม่ได้พุ่งเป้าไปที่การให้ความรู้แก่เกษตรกรผู้ผลิตเพียงฝ่ายเดียว

เราร่วมกันออกแบบหลักสูตรระยะสั้นที่ครอบคลุมกับกลุ่มผู้เรียนต่างๆ โดยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม เริ่มจากกลุ่มนักพัฒนาเมือง และผู้นำชุมชน โดยมองถึงการขับเคลื่อนเชิงนโยบาย ตอบโจทย์เป้าหมายการเป็นเมืองสีเขียว (Green City)

กลุ่มที่สองคือเด็กและเยาวชน โดยเชื่อมโยงไปกับกลุ่มเด็กนักเรียนในโรงเรียนสังกัดเทศบาลทั้ง 8 แห่ง เพื่อผลักดันให้เด็ก ๆ เป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาเมืองนวัตกรรมการเกษตรในอนาคต

และกลุ่มสุดท้ายคือกลุ่มผู้สูงวัย มุ่งเน้นไปที่การศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการเกษตรและสมุนไพร..”

อ่านเพิ่มเติม https://wecitizensthailand.com/the-researcher-ดร-สิรินันท์-สุวรรณาภ/

“ก่อนหน้านี้เราเป็นพนักงานบริษัทเอกชนที่ต่างจังหวัด จนเทศบาลนครเชียงรายเขาเปิดสกายวอล์กที่ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนดอยสะเก็น และหาพนักงานนำชม เราก็เลยกลับมาสมัคร เพราะจะได้กลับมาอยู่บ้านด้วย

ตรงนี้มีหอคอยชมวิวอยู่แล้ว แต่เทศบาลฯ อยากทำให้ที่นี่เป็นแหล่งท่องเที่ยว ก็เลยต่อขยายเป็นสกายวอล์กอย่างที่เห็น ซึ่งสุดปลายของมันยังอยู่ใกล้กับต้นยวนผึ้งเก่าแก่ที่มีผึ้งหลวงมาทำรังหลายร้อยรัง รวมถึงยังมีเส้นทางศึกษาธรรมชาติบนภูเขา ในป่าชุมชนผืนนี้

จริง ๆ มันเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่แอบมีความหวาดเสียวเหมือนกันนะคะ (หัวเราะ) เพราะเป็นสกายวอล์กที่สูง และก็อยู่ใกล้กับรังผึ้งด้วย แต่ในทางกลับกัน ถ้าคุณไม่กลัวความสูง เราก็ยืนยันว่ากระจกทางเดินเราปลอดภัยมากค่ะ (ยิ้ม) และทิวทัศน์เมืองเชียงรายที่เห็นจากตรงนี้ก็สวยมาก

ขณะเดียวกัน ป่าที่มีผึ้งมาทำรังมากขนาดนี้ ก็สะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของป่าจนไม่น่าเชื่อว่าที่นี่อยู่ในตัวเมือง ซึ่งถ้าเราไม่ไปใกล้รังผึ้งมากไป หรือไปกวนเขา ก็ไม่มีอะไร และเส้นทางเดินป่าก็สวยและสงบมาก ๆ ทั้งยังผูกพันกับวิถีชุมชนมาหลายรุ่น ก็อยากให้มาชมกันเยอะ ๆ ค่ะ”

[The Citizens]

พินิจ ราชตา
ผู้อำนวยการมหาวิทยาลัยวัยที่สาม นครเชียงราย เทศบาลนครเชียงราย

“นักศึกษาในมหาวิทยาลัยวัยที่สามของเรามีอายุทั้งแต่ 55 ปีขึ้นไป อาวุโสสุดนี่ก็ 80 กว่าปี ใช่ครับ… ถ้าอธิบายด้วยภาษาง่าย ๆ ที่นี่คือโรงเรียนผู้สูงอายุ

ทำไมจึงเรียกมหาวิทยาลัย? เพราะโรงเรียนเราเริ่มต้นดินการโดยอาจารย์มหาวิทยาลัย ก็เลยเรียกชื่อนั้น แต่แตกต่างจากมหาวิทยาลัยและโรงเรียนผู้สูงอายุทั่วไปก็ตรงที่ คณะกรรมการของเราเป็นประชาชนทั่วไปในชุมชนต่าง ๆ ที่มาร่วมบริหารจัดการหลักสูตรด้วยกัน

มหาวิทยาลัยวัยที่สามเปิดทำการครั้งแรกในปี 2560 โดยมีกองการแพทย์ สำนักการศึกษา และกองสงสวัสดิการสังคมของเทศบาลนครเชียงรายร่วมกันจัดตั้ง ก่อนส่งต่อให้ภาคประชาชนอย่างพวกเราขับเคลื่อน เรามี 8 หลักสูตรการศึกษา 16 รายวิชา อาทิ ภาษาต่างประเทศ ไอที เศรษฐกิจในครัวเรือน คนตรี ศิลปะ รำวง ลีลาศ โยคะ เสริมสวย ไปจนถึงองค์ความรู้เรื่องสิ่งแวดล้อม วิชาเรียนเหล่านี้เกิดจากการสำรวจความคิดเห็นจากชาวบ้านทั้ง 65 ชุมชนในเขตเทศบาลฯ ส่วนอาจารย์ก็มีทั้งอาจารย์มหาวิทยาลัยจริง ๆ นักการแพทย์จากโรงพยาบาล ไปจนถึงปราชญ์ชุมชน…”

อ่านเพิ่มเติม https://wecitizensthailand.com/the-citizens-พินิจ-ราชตา/

“บ้านป่างิ้ว ตั้งอยู่ละแวกสวนสาธารณะหาดนครเชียงราย เราและชุมชนฮ่องลี่ที่อยู่ข้างเคียงเป็นชุมชนเกษตรที่ปลูกพริก ปลูกผักไปขายตามตลาดมาแต่ไหนแต่ไร กระทั่งราวปี 2548 สำนักงานเกษตรอำเภอเมืองเชียงราย มาส่งเสริมให้ทำเกษตรปลอดภัย คนในชุมชนก็เห็นด้วย เพราะอยากทำให้สิ่งที่เราปลูกมันกินได้จริง ๆ ไม่ใช่ว่าเกษตรกรปลูกแล้วส่งขาย แต่ไม่กล้าเก็บไว้กินเองเพราะกลัวยาฆ่าแมลงที่ตัวเองใส่

เราก็เลยทำเกษตรปลอดสารมาตั้งแต่นั้น ชุมชนป่างิ้วมีเกษตรกรอยู่ 9 ครัวเรือน ส่วนฮ่องลี่เยอะหน่อย น่าจะถึง 30 ครัวเรือน กระทั่งเทศบาลนครเชียงรายเขามีนโยบายส่งเสริมเรื่องนี้ เขาก็จัดสรรที่ดินให้พวกเราได้ปลูกเพิ่ม และก็หาตลาดให้เราขายได้มากขึ้น มีทั้งเทศบาลฯ รับซื้อเองไปให้เด็กนักเรียนเขากิน และก็มีตลาดนัดอาหารปลอดภัยทุกวันศุกร์ ถ้าเหลือก็ส่งขายตามตลาด และขายเองหน้าบ้านนี่แหละ

แม่เห็นว่าเทศบาลฯ เขาจริงจังเรื่องนี้นะ เมื่อเดือนกันยายน (2567) ที่ผ่านมา เชียงรายน้ำท่วมหนัก ตรงนี้ก็ท่วมไปหมด พอน้ำลด เทศบาลฯ ก็รีบเข้ามาฟื้นฟูพื้นที่ตรงนี้ก่อนใครเลย เหมือนตรงนี้มันเป็นสวนครัวของเมืองไปแล้ว เรามีผักปลูกมากกว่า 30 สายพันธุ์ เขาก็มีแผนจะขยายที่ดินเพิ่มอีก แม่ก็ดีใจแหละที่เป็นคนปลูกผักที่ได้คุณภาพให้คนในเมืองกิน”

“นอกจากบทบาทของการพัฒนาชุมชนและสังคมสงเคราะห์ กองสวัสดิการสังคม เทศบาลนครเชียงราย ยังมีกลไกในการส่งเสริมเศรษฐกิจของพี่น้อง 65 ชุมชน ภายในเขตเทศบาลฯ โดยกลไกนี้ครอบคลุมการส่งเสริมสุขภาพ และช่วยดูแลสิ่งแวดล้อมในทางอ้อมด้วย

กลไกที่ว่าคือ ‘สหกรณ์นครเชียงราย’ โดยสหกรณ์ฯ นี้เริ่มต้นมาตั้งแต่ปี 2560 หลักเราคือการสนับสนุนเศรษฐกิจชุมชน เชื่อมโยงผู้ผลิตกับผู้ซื้อ รวมถึงทำตลาดถนนคนเดินทุกเย็นวันเสาร์-อาทิตย์ เพื่อให้ชาวบ้านในชุมชนมีพื้นที่จำหน่ายสินค้า กระทั่งต่อมา เมื่อเทศบาลฯ มีนโยบายส่งเสริมเครือข่ายอาหารปลอดภัย สหกรณ์ฯ นี้ก็มาเป็นตัวกลางในการรับซื้อผลผลิตพืชผักจากชาวบ้าน ผ่านการประกันราคา พร้อมกันนั้นเราก็ได้กองการแพทย์ ของเทศบาลฯ มาดูเรื่องการตรวจสอบสารปนเปื้อน และคุณภาพของผลิตภัณฑ์ กลายเป็นพื้นที่กลางน้ำของวงจรอาหารปลอดภัยของเมืองอีกที…”

อ่านเพิ่มเติม https://wecitizensthailand.com/the-insider-นนทพัฒ-ถปะติวงศ์/

“ในอดีต เชียงรายเป็นเมืองที่ห่างไกลความเจริญ ทางเทศบาลฯ เล็งเห็นว่าการจะพัฒนาเมือง ไม่สามารถทำได้แค่การทำให้เมืองมีสาธารณูปโภคครบ แต่ต้องพัฒนาผู้คนที่เป็นหัวใจสำคัญของเมือง และไม่มีเครื่องมือไหนจะพัฒนาคนได้ดีไปกว่า ‘การศึกษา’ นี่คือสิ่งที่เทศบาลฯ ให้ความสำคัญมาตลอด

เราพัฒนาทั้งการศึกษาในระบบและนอกชั้นเรียน ดังที่เห็นว่าโรงเรียนในสังกัดเทศบาลทั้ง 8 แห่งของเรามีคุณภาพไม่น้อยหน้าโรงเรียนประจำจังหวัดเลย ขณะเดียวกัน ในเขตเทศบาลเราก็มีศูนย์การเรียนรู้ที่ครอบคลุมทุกช่วงวัย ทั้งห้องสมุดเสมสิกขาลัยสำหรับเด็กและเยาวชน มหาวิทยาลัยวัยที่สาม นครเชียงราย ที่ทำหน้าที่พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงวัย มีศูนย์เรียนรู้ด้านการเกษตร และล่าสุดก็มีศูนย์การเรียนรู้ชุมชนดอยสะเก็น ที่เป็นเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ ระบบนิเวศ และวิถีชุมชน…”

อ่านเพิ่มเติม https://wecitizensthailand.com/the-insider-ณรงค์ศักดิ์-เตือนสกุล/